Return to site

Opinieblog:

Millennials zetten vraagtekens bij de democratie: so should you!

Hoe een gezonde dosis kritisch nadenken wordt gebruikt om angst te voeden in plaats van de democratie serieus te hervormen.

· politiek,Millennials,Democratie

Ik viel bijna van mijn stoel toen ik afgelopen weekend Buitenhof zat te kijken. Te gast was de Amerikaanse filosofe Martha Nussenbaum. Nussembaum is de komende week in Nederland vanwege haar meest recente boek over woede. Volgens haar wordt deze emotie veel te belangrijk gemaakt door politici. So far so good. Maar een kleine discussie bij Buitenhof over Millennials raakte mij dusdanig dat ik het noodzakelijk vond deze blog te schrijven ter verdediging van de Millennial generatie. Aangehaald werd door de presentator een recent Harvard onderzoek waaruit zou blijken dat een 'shockerend percentage van de Millennials er open voor zou staan om de democratie op te blazen en een andere bestuursvorm te accepteren; zoals een regering ondersteund door een militaire coup'. Gelukkig nuanceerde Nussenbaum dit statement door haar twijfels te uiten over de geldigheid van dit onderzoek aangezien de definities van verschillende bestuursvormen niet duidelijk waren voor de respondenten. Maar desalniettemin uitte zij haar 'zorgen' over de groeiende twijfel onder jongeren, onder specifiek de Millennial generatie, ten aanzien van de democratie als beste bestuursvorm voor het land waarin ze leven. 

Ik denk dat Nussenbaum deels gelijk heeft. Wij, Millennials, zetten inderdaad in toenemende mate vraagtekens bij de huidige westerse liberale democratieën waar wij zelf in zijn opgegroeid. Ik hoor het om mij heen van vrienden die de democratie de 'tirannie van de meerderheid' noemen, pleiten voor IQ-testen gekoppeld aan stemrecht, en betogen dat de vrijheid van mensen in democratieën juist afneemt in plaats van toe neemt in vergelijking tot andere bestuursvormen. Ik zie het ook terug op mijn facebook timeline waarop filmpjes en memes van autoritair leiders, of het nu in de politiek of in het bedrijfsleven is, toch wel als erg 'grappig' bestempeld worden en op likes kunnen rekenen. Eerlijk, genieten wij als Millennials niet stiekem onwijs van botte uitspraken van Wilders, Trump? Nee, niet omdat we het inhoudelijk per se met ze eens zijn, maar wel omdat het 'niet-te-doen-grappig' is dat zij gewoon zeggen wat ze willen zeggen. Toch?

En die twijfel bij onze democratie en huidig politieke landschap zie je ook terug in ons stemgedrag. We stemmen namelijk niet eens voor of tegen bepaalde politieke partijen en leiders; we stemmen niet. En dat is misschien nog wel de meest duidelijke stem die mijn generatie laat horen op dit moment. Je kan dit interpreteren als een hele lange pijnlijke stilte; een generatie die haar stem niet laat horen op cruciale momenten. Of je kan hierin het vraagteken terug zien, want, zo verzucht de Millennial die je er echt naar vraagt 'waarom zou ik nog stemmen? heeft mijn stem wel echt invloed? Doen die politici uiteindelijk toch niet wat ze zelf willen?'

Het is simpel, mijn generatie neemt het niet voor vanzelfsprekend dat de democratie de best mogelijke bestuursvorm is voor een land. Wie angst wilt zaaien zal dit gegeven gebruiken om aan te tonen dat in het Westen de democratie op de tocht staat en de toenemende invloed van populistische politici een gevaarlijke ontwikkeling is; een ontwikkeling die ons in het westen terug een tijdperk in kan slingeren van autoritaire leiders en een volk wat wordt ontdaan van haar belangrijkste vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting. Sommigen pleiten zelfs al voor maatregelen die de democratie zouden moeten versterken en populisme verzwakken; zoals het beperken van volksreferenda. Het proces van Wilders zou ook je in dit licht kunnen bezien; een politiek proces om een populist die met zijn uitspraken een bedreiging is voor de basisbeginsel van democratie de mond te snoeren in verkiezingstijd. Begrijpelijk vanuit de optiek dat de democratie nodig beschermd moet worden; onbegrijpelijk vanuit de optiek dat juist de democratie als geen andere bestuursvorm er toe in staat moet zijn ruimte te bieden via dialoog en discussie aan mensen die zelfs de basisbeginselen van de democratie ontkennen. Dit spanningsveld is inherent aan de democratie. Je moet hier midden in gaan staan zodat je de twijfel, de woede, de onvrede en de argumenten hierachter van mensen kan gebruiken om de democratie zelf te hervormen. Ja, ik heb wel iets onthouden van mijn sociologie colleges over Karl Poppers 'The Open Society and Its Enemies'.

Dan terug naar de Millennials en hun twijfels bij de democratie. Volgens mij werkt het niet om Millennials, na de lease-auto, het failliet van V&D en de MacWrap, nu ook te beschuldigen van het opblazen van de democratie of de vrijheid. Ten eerste trekken wij namelijk überhaupt niet zo zwaar aan deze begrippen als vorige generaties omdat wij simpelweg nooit een situatie hebben gekend waarin democratie of vrijheid in zijn totaliteit ontbrak; zoals tijdens de bezetting van Nederland gedurende de tweede wereld oorlog. Voor ons is het begrip vrijheid iets met vele smaken en kleuren. Niet meer whatsappen op de fiets is voor Millennials een inperking van de vrijheid terwijl dit de vrijheid voor andere generaties om veilig door het verkeer te gaan vergroot. En andersom, een klokkenluider zoals Snowden die vertrouwelijke informatie deelt over de afluisterpraktijken van de NSA wordt door de meeste Millennials als een soort moderne vrijheidsstrijder gezien; hij maakt ons tenslotte bewust van de privacy schending van onze telefoongesprekken, terwijl andere generaties zijn acties simpelweg uitsluitend zien als criminaliteit.

Mijn stelling is; Millennials wijzen de democratie als bestuursvorm echt niet geheel af; maar zetten daarintegen serieuze vraagtekens bij deze waarop zij nu functioneert. En terecht. Fukuyama schreef in 1989 zijn beroemde boek 'Het einde van de geschiedenis en de laatste mens'. Hij schreef; 'Tegenwoordig kunnen we ons nauwelijks een wereld voorstellen die veel beter is dan de onze, of een toekomst die niet wezenlijk democratisch en kapitalistisch is. We kunnen ons geen wereld indenken die wezenlijk verschilt van de huidige en tegelijk beter is'. 

Ik denk dat dit niet meer waar is anno 2016. Ik spreek vanuit mijn werk op dagelijkse basis heel veel jongeren die wel degelijk zich kunnen voorstellen dat er een wereld is die wezenlijk verschilt van de huidige. Een wereld die beter is. Ik spreek jongeren die werken aan een duurzame economie als alternatief op het huidige liberale kapitalisme; jongeren die het basisinkomen zien als de belangrijkste hervorming van onze huidige verzorgingsstaat; jongeren die pleiten voor inspraak en transparantie in governance structuren; jongeren die werken aan nieuwe technologieën zoals articifial intelligence en blockchain die een samenleving van compleet gedecentraliseerde kennis, consumptie, productie en distributie netwerken mogelijk gaat maken. Met andere woorden; jongeren die aan nieuwe concepten werken die wel degelijk een compleet andere samenleving beogen dan we nu om ons heen zien. De meeste jonge mensen geloven namelijk niet dat met de huidige ontwikkelingen hun kinderen het beter zullen hebben dan zij zelf. En tegelijkertijd zien zij dat huidige beslissers in de politiek en bedrijfsleven niet de hervormingen of maatregelen treffen om het tij te keren. Of het nu nu gaat om klimaatverandering of het huidige pensioenstelsel; mening Millennials heeft het gevoel dat de belangen van de jonge generatie in de uitverkoop staan. Nee, wij gaan het niet beter hebben dan onze ouders. Hoe voelt dat? Super rot en beangstigend. En volgens velen van ons heeft de huidige wijze waarop de liberale democratie en bijhorend liberaal kapitalisme functioneert daar voor gezorgd.

Tenslotte ter verdediging van onze twijfel. Mijn generatie is opgegroeid in een tijdperk met oneindig veel informatie. Geen enkele generatie werd al op zo jonge leeftijd gedwongen meerdere bronnen te gebruiken voor een simpel opstel op de middelbare school; kritisch websites met elkaar te vergelijken op betrouwbaarheid; databronnen en data-analyses te gebruiken om conclusies te kunnen doen. En dat in een tijdperk waarin de kracht van storytelling en meningen juist alleen maar toeneemt. De waarheid omtrent de historische gebeurtenis die op de meesten van ons de meeste impact had in onze tienerjaren, 9/11, werd aan alle kanten in twijfel getrokken door conspiracy filmpjes op youtube, documentaires en mainstream media. En dan blijkt in je volwassen leven opeens dat jouw facebook timeline vooral beoogd jou op zoveel mogelijk advertenties te laten klikken en dat Uber de prijs voor een taxirit mede bepaalt door het uitlezen van de batterijstand op je telefoon. En dan is het vreemd dat wij wat twijfels, argwaan en wantrouwen hebben? Combineer dit met een opvoeding waarin wij als Millennials altijd zijn voorgehouden dat de wereld op ons zit te wachten als we maar onszelf zijn, en je krijgt een generatie jongvolwassenen die zwaar gedesillusioneerd raakt wanneer de banen minder makkelijk voor het oprapen liggen dan we dachten en het dagelijks leven met verantwoordelijkheden toch stuk minder 'glamour' is dan het leek op MTV.

Toen ik zelf mijn masterscriptie schreef over de Millennial generatie analyseerde ik onder andere de rolmodellen van Millennials. Waar vorige generaties Mandela, Ghandi en Martin Luther King opnoemde als grote inspirerende leiders ziet onze top-3 modellen er als volgt uit: Elan Musk, Richard Branson en Steve Jobs. Ook dit zegt veel over ons. Wij zijn een generatie die die kijkt naar 'selfmade' als het meest nobele streven; en we hebben meer ontzag voor ondernemers dan voor welke politieke, spirituele en/of revolutionaire leider dan ook. Wij zijn een generatie die geloven in daadkracht, authenticiteit; mensen die dingen ogenschijnlijk gedaan krijgen; financieel onafhankelijk zijn, het lot in eigen handen nemen; 'fixers'. Zo gek is het dus ook niet dat het Harvard onderzoek waar ik deze blog mee begon concludeert dat de Milllenials positiever tegenover autoritaire maar charismatische leiders staan, dan vorige generaties. Wij kijken namelijk onwijs op tegen mensen die daadkracht uitstralen; en hebben nooit de schaduwkanten ervaren van leiders met autoritaire, totalitaire en/of of narcistische trekjes.

De twijfel van Millennials bij het huidige functioneren van de democratie dient serieus genomen ten worden. Niet vanuit angst voor de opkomst van populisten en autoritaire leiders; maar vanuit interesse voor het soort samenleving en de type leiders waar Millennials WEL warm van worden. Ik denk dat in plaats van continu te wijzen op het feit dat de Millennials minder interesse hebben in de politiek; politici andersom meer interesse kunnen tonen in de Millennials. Waarom zetten zij vraagtekens bij de huidige werkwijze van de liberale democratie? Welke toekomst hebben zij voor ogen? En welke hervormingen zien zij als noodzakelijk voor een wereld waarin ze het wel beter kunnen hebben dan hun ouders?

All Posts
×

Almost done…

We just sent you an email. Please click the link in the email to confirm your subscription!

OKSubscriptions powered by Strikingly